skip to Main Content
حساب کاربری من ۶۶۴۱۰۹۸۸ - ۶۶۴۱۶۵۹۴| تلگرام
تخفیف

راهنمای تفسیر نتایج غیر طبیعی آزمایشگاهی

Abnormal Laboratory Results
نویسنده: Geoffrey Kellerman
مترجم: امیر سید علی مهبد ، طاهره مومن کیا
سال نشر: 1393
ناشر: اشراقیه ، بابازاده
تعداد صفحه: 544
نوبت چاپ: 1
قطع: رقعی
شابک: 9789646772830

450,000 ریال 350,000 ریال

100 در انبار

سفارش تلفنی: ۹۷ - ۶۶۹۶۳۵۹۶ - ۰۹۲۱۳۹۸۹۵۴۶

توضیحات

خلاصه کتاب:

یادداشتی از ویراستار 

در اغلب موارد نقش نتایج آزمایشگاهی در معمائی که نشان‌دهنده تمامیت مشکل بیماران و چگونگی مدیریت آن است کوچک بوده و فرعی می‌باشد. با وجود این در پاره‌ای از موارد این نقش پررنگ‌تر گشته و گاه و بی‌گاه سهم اعظمی را در این راستا ایفاء می‌نماید. این مهم که نتایج آزمایشگاهی تا چه حد در رفع مشکل بیماران مؤثر است به عوامل متعددی بستگی خواهد داشت. به‌طور مثال این مهم که بیمار در چه نوع بیمارستانی بستری شده است (خصوصی ، دولتی یا آموزشی ) نیز می‌تواند حائز اهمیت باشد. درمجموع می‌توان گفت که نتایج آزمایشات نشان‌دهنده اطلاعاتی هستند که به‌عنوان تأمین کننده مواد اولّیه‌ای برای تفکر پزشک عمل نموده و به‌هیچ عنوان نمی‌توانند جای‌گزین فکر پزشک گردند. تنها در داستان‌های تخیلی است که آزمایشات بیرون آمده ار دستگاه‌های اتوماتیک می‌توانند بدون دخالت انسان معجزه نموده و اظهارنظر دقیقی را ارائه نمایند. در ادامه این فصل شما در ابتدا مطالبی را از مرحوم دکتر رابرتسون مطالعه می‌نمائید. وی این مطالب را از نقطه‌نظر پزشکی نوشته که نتایج آزمایشگاهی را دریافت می‌کند. در ادامه مطلبی را مورد مطالعه قرار خواهید داد که اخیراً دکتر فاولر نوشته و در آن به بیان دیدگاه پزشکی پرداخته که مشغول تفکر وتصمیم‌گیری در مورد آزمایشاتی است که می‌خواهد درخواست کند. باور من بر آن است که خواندن هر دو متن که حاوی یک پیام مشابه کلّی هستند می‌تواند ارزشمند باشد.

مقدمه دکتر رابرتسون :

به‌علت آن‌که نتایج آزمایشات بیوشیمیائی بیمار مذکر ۵۰ ساله بدون علائم بالینی، نشان‌دهنده افزایش متوسط سطح سرمی اسید اوریک بود وی تحت درمان با داروهای ضد نقرس قرار می‌گیرد. گرچه درمان موجب کاهش سطح اسید اوریک سرم بیمار می‌شود امّا بعد از مدتی وی گرفتار بثورات جلدی می‌گردد که بهبود آن ۳ماه به درازا می‌انجامد. بیمار دیگر فرد ۵۵ ساله مذکری است که به‌علت سکته قلبی در بیمارستان بستری شده است. در یک آزمایش روتین شمارش گلبولی معلوم می‌شود که هموگلوبین وی۱۱۰ گرم در لیتر بوده و بررسی گسترش رنگ‌آمیزی شده خون محیطی او نیز مطرح کننده فقر آهن بوده است. بررسی‌های بعدی آشکار کننده ابتلاء بیمار به کارسینومای بدون علامت سکوم بود که با یک عمل جراحی موفق برداشته شد. گرچه آغاز هر دو واقعه فوق با یک آزمایش معمولی و روتین شروع شد امّا از یک طرف شاهد یک از کار افتادگی زجرآوری می‌باشیم که ناشی از یک درمان احتمالاً غیرضروری است و از طرف دیگر شاهد یک فرجام موفق به دنبال پی‌گیری یک نتیجه غیرطبیعی هستیم که در ظاهر اهمیت چندانی هم نداشته است.
اکثر پزشکان در عرض روز با نتایج آزمایشگاهی زیادی سر و کار دارند. نتایج بیوشیمیائی پیچیده ، آزمایشات غربالگر و بررسی‌های روتین از آن جمله هستند. بسیاری از آن‌ها را خود پزشک درخواست نداده‌ است. حتّی بعضی از آن‌ها توسط بیماران به پزشک عرضه می‌شود. امروزه گروه‌بندی جدیدی در رابطه با نحوه برخورد پزشکان با نتایج غیرطبیعی آزمایشگاهی ابداع گشته است. در یکی از این گروه‌ها بیماران بدون علائم بالینی قرار دارند که دارای یک نتیجه بررسی آزمایشگاهی غیرطبیعی هستند. این افراد در خطر ویژه‌ای قرار دارند. پاره‌ای از آن‌ها در مراحل اولّیه بیماری قرار دارند که در حال پیش‌رفت است. بعضی از آن‌ها دارای بیماری تحت‌بالینی می‌باشند. گروهی از آنان نیز هیچ نوع بیماری ندارند. امّا متاسفانه با همه آنان یک‌سان برخورد گشته و همگی اندرزهای پزشکی مشابهی را دریافت می‌نمایند. باید توجه داشت که از یک طرف مسامحه در مورد یک یافته غیرطبیعی در ظاهر پیش پا افتاده و بی ارزش می‌تواند کشنده بوده و از طرف دیگر در بعضی از مواقع بهترین کار برای یک نتیجه کاملاً غیرطبیعی کنار گذاشتن آن با توجه به وضعیت کلّی بیمار است. ظهور روش‌های جدید غربالگری، مشکلات و مسئولیت‌های جدیدی را برای پزشکان ایجاد نموده‌ است به‌طوری که به‌نظر می‌رسد این روش‌ها بیش‌تر از آن‌که مدیریت پزشکی را آسان نموده باشند آن‌را سخت‌تر کرده‌اند.
در چه زمانی باید ، یک نتیجه غیرطبیعی را بدون هیچ‌گونه بحثی و بی چون و چرا (دربست) غیرطبیعی درنظر بگیریم؟ در چه زمانی باید به آن واکنش نشان داده و روی آن کار کنیم ؟  با چه شدتی باید آن‌را پی‌گیری نمائیم ؟ در چه مواقعی باید از آن چشم‌پوشی نمود ؟ توسط تفکیک بررسی‌های درخواستی در گام نخست، می‌توان از شدت و حجم این مشکلات از همان ابتدا کاست. هرچه تعداد کمتری آزمایش درخواست گردد ، در هنگام تفسیر آن‌ها با مشکلات کمتری هم مواجه خواهید بود. به‌عبارت دیگر اگر تعداد آزمایشات درخواستی محدود گشته و بدون ادغام نمودن مناسب تاریخچه بیماری ، معاینات بالینی و ملاحظات کلی مشکل بالینی بیمار درخواست نشوند، با مشکلات کمتری هم در موقع تفسیر نتایج آن‌ها مواجه خواهیم بود. در مواقعی که بیماری از پزشک خود درخواست هرنوع بررسی آزمایشگاهی را می‌نماید، استحقاق این مهم را دارد که ابتدا علت درخواست وی را جویا شده و پس از گرفتن تاریخچه مناسب او را مورد معاینات بالینی مرتبط با درخواستش قرار دهیم.
غیرواقع بینانه خواهد بود که اگر ، سهولت ، مزایا و اطلاعات مازادی را که از طریق شمارش اتوماتیک سلول‌های خونی و آنالیزهای متعدد بیوشیمیائی تأمین می‌گردند را کتمان نموده و تکذیب کنیم. با وجود این یک بررسی باید براساس راهی استوار باشد که یا تشخیص را تائید نموده و یا آن‌را رد کند چرا که در این‌صورت است که نتایج کلیه آزمایشات را می‌توان به‌روشنی تفسیر نمود. درخواست بررسی‌های آزمایشگاهی نباید یک تحقیق بدون نظم و قانون باشد. از درخواست آزمایشات مازاد درمواقعی‌که انجام آزمایشات خاصی به‌تنهائی کفایت دارد ، باید حذر نمود. گرچه ممکن است متعاقب بررسی‌های اولیّه نیاز به انجام آزمایشات ثانویه باشد ، امّا ارجح‌ترین خط‌مشی آن است که گام به گام جلو رویم. کسی که به کار طبابت اشتغال دارد ، باید با دقیق بودن و حتّی صرفه‌جوئی در درخواست بررسی‌های پاراکلینیکی وهم‌چنین اشراف به چگونگی تفسیر و محدودیت‌های آن‌ها،  قابلیت‌های خود را افزایش دهد. این نکته مهم تنها محدود به پزشکانی که در بیمارستان‌های آموزشی مشغول به کار هستند نبوده بلکه دربر گیرنده کلیه پزشکانی می‌باشد که در هر سطحی از بهداشت و درمان جامعه مشغول به فعالیت هستند.
با وجود همه این‌ها ، مشکل تفسیر بعضی از نتایج غیرطبیعی کم وبیش محدود ، همواره وجود خواهد داشت. در فصول بعدی متخصصان به شما خواهند آموحت که چگونه با پاره‌ای از مشکلات مرتبط با تفسیر بعضی از آزمایشات خاص برخورد نمائید.
مقدمه دکتر فاولر :
گرچه تشخیص بالینی با سعی و کوشش پزشک دادهمی‌شود امّا ، توسط بررسی‌های پاراکلینیکی جهت داده خواهد شد. در واقع این بررسی‌های پاراکلینیکی هستند که یک تشخیص موقتی را تائید و یا رد می‌نمایند. هرچند گرفتن یک تاریخچه بالینی خوب و انجام یک معاینه دقیق بالینی وقت‌گیر است امّا باید توجه داشت که گرفتن یک تاریخچه بالینی ناقص به‌همراه یک معاینه بالینی ضعیف موجب خواهند شد که اولاً نتوانید سئوالات صحیحی را در رابطه با مشکل بیمار برای خود مطرح سازید و ثانیاً قادر نخواهید بود تا آزمایشات مناسبی را درخواست نمائید. قطعاً نتایج آزمایشاتی که دقیق درخواست نگشته‌اند نخواهند توانست غفلت شما را جبران سازند. راه حل مسائل بسیار غامض تشخیصی بستگی به تشخیص بالینی شما قبل از درخواست آزمایش دارد. سپس بر اساس حساسیت و ویژگی نتایج آزمایشات درخواستی می‌توانید تشخیص خود را اصلاح نمائید. درصورتی‌که نتایج آزمایشات درخواستی غیرطبیعی بوده امّا تشخیص موقتی شما را تائید نکنند، آن‌ها را مشکل خود تصور ننمائید. با گرفتن تاریخچه بالینی بسیار دقیق و معاینه بالینی بیش‌تر که اغلب به گسترده‌تر شدن تشخیص‌های افتراقی ، اشراف بیش‌تر به نتایج آزمایشات اولیّه  و احتمالاً درخواست آزمایشات بعدی می‌انجامند ، قادر خواهید بود تا سناریوی بالینی را تشخیص دهید. درصورت قبول و انجام توصیه فوق آن‌موقع خواهید دید که نتیجه یا نتایج یک یا چند آزمایشی که مغایر با نظر اولیّه شما بوده‌اند با تشخیص نهائی شما هم‌سو گشته‌اند و یا نیاز است که آن‌ها را به‌عنوان یک مشکل پاتولوژیک خاص درنظر بگیرید.
گرچه هم بیماران و هم پزشکان دوست دارند که سریعاً به جواب برسند امّا باید توجه داشت که بسیاری از بیماری‌ها زیرک و موذیانه عمل نموده و در اغلب موارد تظاهرات اولیّه آن‌ها هنوز ناکامل است. هرچند شرایط بالینی وجود دارند که هم‌چون موارد مشکوک به مننژیت باکتریائی نیازمند واکنش فوری با وجود شواهد ناکامل می‌باشند امّا بهتر است ، در مواقع مقتضی اجازه دهیم که زمان سپری گشته و سپس با پی‌گیری وضعیت بیمار به حل مشکل وی کمک نمائیم. تشخیص سریع، متعصبانه ، کورکورانه و کوته‌فکرانه اغلب غلط بوده و موجب بسته شدن روند تفکر خواهد شد. صداقت نیازمند آن است که ما مشکلات و شبهات را بپذیریم چرا که در این‌صورت، گذشت زمان، پی‌گیری وضعیت بیمار و قضاوت سلیم در رابطه با نتایج آزمایشگاهی قادر خواهند بود که ما را به یک تصمیم‌گیری و فرجام به‌مراتب دقیق‌تری از حدس‌های در ظاهر درخشان برسانند.
پیش‌رفت‌های صورت گرفته در صحت و دقت نتایج آزمایشات به‌همراه افزایش دامنه بررسی‌های آزمایشگاهی ما را قادر ساخته تا بسیاری از مشکلات بالینی را سریع‌تر و صحیح‌تر شناسائی کنیم. به‌طور قطع طب جدید توسط گزارشات رادیولوژی ، بررسی‌های آسیب‌شناسی و نتایج آزمایشگاهی حمایت می‌شود. گرچه آزمایشات توسط متخصصین بسیار باتجربه آزمایشگاهی تفسیر می‌شوند امّا اغلب آنان متأسفانه دارای اطلاعات بالینی چندانی نیستند. بنابراین پزشک معالج نباید هیچ‌گاه چنین تفسیرهائی را باور کند مگر آن‌که بتواند آن‌ها را در تشخیص بالینی ادغام نماید. نتایج غیرطبیعی آزمایشات غربالگر که مرتبط با علائم بالینی و یا یک فرضیه خاصی نیستند نیز مشکل‌ساز می‌باشند. چگونه باید پزشک معالج آن‌ها را تفسیر نموده و یا با یافته‌های خود ادغام سازد؟ در اغلب موارد گرفتن یک تاریخچه پزشکی خوب که آشکار کننده عوامل مستعد کننده ژنتیکی و فاکتورهای خطر مرتبط با نحوه زندگی بیمار است می‌تواند ، به ادغام شدن نتایج آزمایشات غربالگر با یافته‌های بالینی کمک نماید.
نتایج آزمایشاتی که تنها به‌صورت اعداد گزارش می‌شوند، در معرض خطای بیش‌تری قرار دارند. در این راستا می‌توان به‌ موارد زیر اشاره نمود. بسیاری از بیماران  آب میوه را به‌عنوان غذا درنظر نگرفته و به‌همین علت نیز با وجود خوردن آب میوه قبل از پذیرش و نمونه‌گیری ، آن‌را گزارش نمی‌نمایند. بنابراین انجام آزمایش قند خون ناشتا بر روی نمونه خون این قبیل بیماران می‌تواند موجب تشخیص غلط دیابت ملیتوس شود. واضح است‌که اگر متعاقب یک ورزش یا فعالیت سنگین بدنی و یا در طول دوره ماهانه زنان اقدام به گرفتن نمونه ادرار به‌منظور ارزیابی دفع آلبومین صورت گیرد ، نتیجه آزمایش به‌طور کاذب به‌شدت مثبت خواهد بود. و یا اگر طول عمر یاخته‌های سرخ بیماری به‌هر علتی چون آنمی همولایتیک و یا خون‌ریزی مزمن کوتاه گردد، در این‌صورت طبیعی بودن همگلوبین گلیکوزیله (HbA1c) نمی‌تواند نشانه کنترل خوب دیابت باشد. پزشک معالج باید آگاه به ، محدودیت‌ها و علل شایع غلط بودن نتایج آزمایشاتی باشد که درخواست می‌نماید. وی باید قبل از آن‌که به یک نتیجه آزمایشگاهی واکنش نشان دهد، شواهد بالینی کافی را در تائید آن فراهم آورد. در اغلب مواردی که بین نتایج آزمایشگاهی و علائم بالینی ناهماهنگی وجود دارد، مشورت با متخصص و مسئول فنی آزمایشگاه مُفید خواهد بود.
در بسیاری از موارد، بیماران با علائمی غیراختصاصی چون خستگی زودهنگام ، ضعف، رخوت و بی‌حالی به پزشک رجوع می‌کنند. در این موارد دامنه تشخیص‌های افتراقی بسیار وسیع است. معمولاً پزشک یک‌سری آزمایشاتی درخواست می‌نماید که غالباً همورمون تحریک کننده تیروئید (Thyroid stimulating hormone = TSH) نیز جزء آن‌ها است. سئوال این‌جا است که اگر نتایج آزمایشگاهی نشان داد که TSH بیماری مختصری بالا بوده و به‌طور مثال در حالی‌که دامنه طبیعی آن ۴/۰الی ۰/۴ می‌باشد TSH وی ۰/۶ است پزشک چه تصمیمی را باید اتخاذ کند ؟ ممکن است بگوئید پاسخ این سئوال با توجه به نتیجه آزمایشگاهی آن آسان است ، ولی چنین نیست. نتیجه یک آزمایش باید بتواند پاسخگوی سئوالات بالینی بوده و یک TSH برابر با ۰/۶ معادل با یک مشکل بالینی عمده نمی‌باشد. بنابراین این موارد نیازمند تفکر مجدد پزشک هستند.
در فصول بعدی این کتاب متخصصین آزمایشگاهی به بحث پیرامون دامنه طبیعی، ویژگی و حساسیت آزمایشات شان پرداخته‌اند که حداکثر تنها نیمی از تشخیص را شامل می‌شوند. امید است که از مباحث آن لذت ببرید.

Abnormal Laboratory Results is a comprehensive collection of common abnormal test results which examine the dilemmas of abnormal tests and outlines how to approach them. Each test is analysed and interpreted in a structured, logical way and assessed in terms of its abnormal and normal reference range. The results are then presented in a variety of clinical contexts so an accurate prognosis and recommendations on management can be made. Each chapter was originally published as an article in the series titled ‘Abnormal Laboratory Results’ by the journal Australian Prescriber

فهرست مطالب:

مقدمه ۷
بخش ۱ مباحث کلی ۹
۱ چه اقدامی باید در رابطه با نتایج آزمایشگاهی غیرطبیعی انجام دهیم ؟ ۱۰
۲ نتایج آزمایشگاهی غیرطبیعی ۱۷
۳ در یک آزمایش بیوشیمیائی غربالگر ، مفهوم دامنه مرجع چیست ؟ ۲۴
۴ تله ها و دامهای موجود در هنگام تفسیر نتایج آزمایشگاهی ۳۱
۵ چگونه میتوان با استفاده از نسبتهای احتمالی جهت کمک به تفسیر نتایج آزمایشات تشخیصی ، فراتر از حساسیت و ویژگی گام برداشت ۴۵
۵۵ (POINT‐OF‐CARE TESTING = COP TESTING) 6 آزمایشات خود انجامی
۷ آزمایش ادرار ۶۸
بخش ۲ آزمایشات بیوشیمی ۸۱
۸ سدیم پلاسما ( سرم ) ۸۲
۹ پتاسیم پلاسما ( سرم ) ۹۴
۱۰ اوره سرم ( پلاسما ) ۱۰۰
۱۱ ارزیابی عملکرد کُلیوی ۱۰۸
۱۲۸ ( ABG ) 12 تفسیر نتایج گازهای خون شریانی
۱۴۳ D 13 کلسیم و ویتامین
۱۴ منیزیم ، الکترولیت فراموش شده ۱۶۰
۱۵ هایپراوریسمی ( افزایش اسیداوریک سرم ) ۱۷۱
۱۶ آزمایشات ارزیابی کننده عملکرد کبدی ۱۷۷
۱۷ تفسیر و اهمیت مقادیر سرمی بالای کلسترول خون ۱۸۸
۱۸ کنترل هایپرلیپیدمیا : معیارهای بررسی لیپیدهای خون ۱۹۷
۱۹ شاخصهای جدید قلبی ۲۱۱
ناترییورتیک : ابزار جدید تشخیصی جهت نارسائی احتقانی قلبی ۲۱۹ B 20 پپتید نوع
۲۱ آزمایشات ارزیابی کننده نحوه عملکرد غده تیروئید ۲۲۶
۲۲ ارزیابی نحوه عملکرد قسمت قشری غده آدرنال در بالغین ۲۴۰
۲۳ آزمایش تحمل گلوکز ۲۵۹
۲۴ نظارت بر دیابت : استفاده از آزمایشات هموگلوبین گلیکوزیله و دیگر پروتئینهای
متصل شده به گلوکز ۲۷۰
۲۵ آزمایشات باروری ۲۸۰
۲۶ آزمایشات بیوشیمیائی دوران بارداری ۲۸۸
۲۷ نتایج آزمایشگاهی جهت تشخیص اختلالات دوران بارداری ۲۹۷
۲۸ نحوه تفسیر نتایج آزمایشگاهی کودکان ۳۰۸
۲۹ غربالگری داروئی ۳۱۹
۳۰ نظارت بر داروهای درمانی: کدام داروها ، چرا ، چهزمانی و چگونه باید انجام شود. ۳۲۷
بخش ۳ آزمایشات خون شناسی ۳۳۷
۳۱ یاختههای سرخ ۳۳۸
۳۲ تفسیر نتایج آزمایشات بیوشیمیائی جهت فقرآهن : مشکلات تشخیصی تحمیلی
بهعلت محدودیتهای هریک از آزمایشات ۳۴۶
۳۵۴ B 33 استفاده مناسب از آزمایشات اندازهگیری کننده فولات و ویتامین ۱۲
۳۴ غربالگری جهت تالاسمی و زیرنوعهای هموگلوبین ۳۶۴
۳۵ ردیابی استعداد ابتلاء به ترومبوز ۳۷۶
۳۶ بررسیهای آزمایشگاهی هموستاز : ردیابی بیماران در خطر خونریزی ۳۸۹
۳۷ نحوه تفسیر نتایج غیرطبیعی آزمایشات خونشناسی در کودکان ۴۰۲
بخش ۴ آزمایشات میکروب شناسی ۴۱۱
۳۸  تشخیص آزمایشگاهی و واکسیناسیون ۴۱۲ : B 38 هپاتیت
 ۳۹  تشخیص آزمایشگاهی و نظارت ۴۲۷ : C 39 هپاتیت
۴۰   ۴۴۴ HIV تشخیص آزمایشگاهی عفونت
۴۱ تشخیص آزمایشگاهی عفونتهای منتقله از راه تماس جنسی ۴۵۷
 ۴۲   ۴۷۶ ( HELICOBACTER PYLORI ) تشخیص آزمایشگاهی هلیکوباکتر پیلوری
بخش ۵ آزمایشات ایمنی شناسی ۴۸۳
۴۳  ۴۸۴ ( MULTIPLE MYELOMA )  غربالگری جهت بیماری مایلوم متعدد
۴۴ ارزیابی وضعیت سیستم ایمنی وابسته به یاخته ۴۹۳
۴۵ شاخصهای سلولی ۵۰۴
۴۶ خراش) و دیگر آزمایشات ردیابی کننده حساسیتهای آلرژیک ۵۱۲ ) PRICK  تست جلدی
۴۷  ۵۲۰ ANTINUCLEAR ANTIBODIES = ANA آنتیبادیهای ضد هسته
۴۸ فاکتور روماتوئید و آنتیبادی ضد پپتید سیترولینه ۵۲۸
بخش ۶ آزمایشات ژنتیکی ۵۳۵
۴۹ جهت ردیابی سرطانهای فامیلی سینه و تخمدان ۵۳۶ BRCA بررسی ژنهای

 

نویسنده: Geoffrey Kellerman
مترجم: امیر سید علی مهبد ، طاهره مومن کیا
زیر نظر/ با ویراستاری: سید نورالدین مویدی ، پرویز فلاح
سال نشر: ۱۳۹۳
ناشر: اشراقیه ، بابازاده

دیدگاهها

هیچ دیدگاهی برای این محصول نوشته نشده است.

اولین نفری باشید که دیدگاهی را ارسال می کنید برای “راهنمای تفسیر نتایج غیر طبیعی آزمایشگاهی”

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

Back To Top