مفاهیم جدید در طرحواره درمانی

معرفی و بررسی تخصصی کتاب «مفاهیم جدید در طرحواره‌درمانی» (با تمرکز بر ۶ سبک مقابله‌ای)

طرحواره‌درمانی به عنوان یکی از کارآمدترین رویکردهای درمان‌شناختی-رفتاری، همواره در حال تکامل و پاسخ‌دهی به پیچیدگی‌های جدیدِ دنیای درونی مراجعان است. کتاب «مفاهیم جدید در طرحواره‌درمانی»، تألیف دکتر امیر عسکری، تلاشی علمی و پیشرو برای بسطِ یکی از ارکان اصلی این رویکرد، یعنی «سبک‌های مقابله‌ای» است. این اثر نه تنها دیدگاه‌های سنتی را بازنگری کرده، بلکه با معرفی دسته‌بندی‌های نوین، به متخصصان کمک می‌کند تا ظریف‌ترین رفتارهای دفاعی مراجعان خود را شناسایی و درمان کنند.

دکتر امیر عسکری، به عنوان سوپروایزر و مربی ارشد انجمن بین‌المللی طرحواره‌درمانی (ISST) و بنیان‌گذار انستیتو طرحواره‌درمانی ایران، در این دستنامه جامع، خلأ موجود در شناختِ پاسخ‌های مقابله‌ایِ پنهان را پر کرده است.

تکامل سبک‌های مقابله‌ای: از ۳ به ۶ سبک

در طرحواره‌درمانی کلاسیک، مراجعان معمولاً با سه سبک مقابله‌ای «تسلیم»، «اجتناب» و «جبران افراطی» شناخته می‌شدند. کتاب حاضر با نگاهی تکاملی، زیست‌شناختی و فرهنگی، سه سبک مقابله‌ای جدید را معرفی می‌کند که درک درمانگر را از عملکرد مراجع به سطحی عمیق‌تر می‌برد:

• سبک سُستی (Passive/Laxity): شامل ذهنیت‌های «تخیل‌زده مُردد»، «استرسی/درمانده» و «واعظ اخلاقی».
• سبک مسخرگی (Clowning/Mocking): شامل ذهنیت‌های «خنده اتوماتیک»، «خود مسخره‌گر» و «دگر مسخره‌گر».
• سبک خامکاری (Bungling/Incompetence): شامل ذهنیت‌های «کارشکن/خرابکار»، «پرحاشیه/دردسرساز» و «گمراه‌گر/بدراهنما».

ابزارهای کاربردی و علمی برای متخصصان

این کتاب تنها یک متن نظری نیست؛ بلکه ابزاری عملی برای اتاق درمان است. از ویژگی‌های برجسته این اثر می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

• ۵۴ پاسخ مقابله‌ای ناسازگار: تحلیل دقیقِ ۵۴ واکنش دفاعی مرتبط با طرحواره‌ها که به درمانگر کمک می‌کند در لحظه، سبک مراجع را تشخیص دهد.
• معرفی ۹ ذهنیت مقابله‌ای جدید: بسطِ پروتکل‌های درمانی برای مراجعانی که از سبک‌های مقابله‌ای غیرکلاسیک استفاده می‌کنند.
• پرسشنامه ذهنیت‌های طرحواره‌ای تهران (T-SMI): معرفی یک ابزار سنجش استاندارد و ۴۵ سوالی که به طور اختصاصی برای اندازه‌گیری این ذهنیت‌های جدید طراحی و هنجاریابی شده است.

چرا مطالعه این کتاب برای درمانگران ضروری است؟

این اثر به دنبال پاسخ به این پرسش است که چرا برخی مراجعان در مسیر درمان به بن‌بست می‌خورند یا رفتارهای آن‌ها در چارچوب سه سبک مقابله‌ای کلاسیک نمی‌گنجد. با مطالعه این کتاب:

• دیدگاه شما نسبت به رفتارهای پیچیده و به ظاهر «مقاوم» مراجع تغییر خواهد کرد.
• به جای برچسب‌زنی کلی، می‌توانید ذهنیت‌های دقیق (مانند کارشکن یا تخیل‌زده) را هدف مداخلات درمانی قرار دهید.
• دانش خود را با استانداردهای آموزشی انجمن بین‌المللی طرحواره‌درمانی (ISST) همسو می‌کنید.

کتاب «مفاهیم جدید در طرحواره‌درمانی» منبعی الزامی برای تمامی طرحواره‌درمانگران، دانشجویان تحصیلات تکمیلی روان‌شناسی و متخصصانی است که می‌خواهند فراتر از متون کلاسیک، به عمقِ ناخودآگاهِ مراجعان خود سفر کنند. همین حالا می‌توانید این دستنامه تخصصی را تهیه کرده و سطح دانش بالینی خود را ارتقا دهید.